علل گراني و گرانفروشي

...

علل گراني و گرانفروشي

ترفندهای برون رفت از معضلات گرانی و تورم

حمل و نقل هوايي تحريم مي شود، قيمت گوشت را گران مي كنند، نفت دستخوش نوسان قيمت مي شود، پياز و سيب زميني و گوجه كمياب مي شود و ...

"صراط" - سرویس اقتصادی/ به گواهي تاريخ مردم ايران داراي تمدني كهن و جزء متمدن ترين جوامع جهان به شمار مي روند و فرهنگ و تمدن اسلامي ايراني همواره يكي از معيارها و شاخصه هاي اصلي معرفي ايران محسوب مي شده است، دينداري، عدالت خواهي، ظلم ستيزي، نوع دوستي، ميهمان نوازي، عطوفت و مهرباني، شجاعت و غيرت، جوانمردي و گذشت، حميت و پشتكار و بسياري از ديگر ارزشهاي ايراني و اسلامي كه نمود عيني آن در سال ها حضور ايثارگرانه در صحنه هاي مختلف دفاع از دستاوردهاي انقلاب اسلامي و هشت سال دفاع مقدس و همچنين مشاركت فراگير در امدادرساني به هموطنان آسيب ديده و نيازمند، پشتيباني و حمايت از مظلومين و مستضعفين جهان، بارها تجسم يافته است، از ايران و ايراني تصويري را ترسيم نموده كه به الگويي براي جهان و جهانيان تبديل شده است.

تجار و بازرگانان اين خطه نيز از ديرباز جزء معتمدين و متدين ترين افراد جامعه محسوب مي شدند و بازارياني مانند: پير پالان دوز در مشهد يا رجبعلي خياط و حاج اكبر چلويي و امثال آنها به عنوان پرچمداران مبارزه با ظلم و فساد حاكمان جور، نه تنها مرجعي براي دستگيري از مستمندان و مظلومين شناخته مي شدند، بلكه ازنظر معنوي نيز به مقاماتي دست مي يافتند كه بسياري از عرفا در حسرت رسيدن به آن، عمر خود را به پايان مي بردند.

خواندن درس حوزوي مكاسب براي بازاريان يك ارزش محسوب مي شد و براي كسب رزق و روزي حلال، كار روزانه با وضو ساختن و نام خدا آغاز مي شد، با اين همه گاهي در جريان تعاملات اجتماعي با ناهنجاري هايي مواجه مي شويم كه اگرچه به عملكرد تعداد خاصي از افراد فرصت طلب محدود مي شود، اما معمولاً نتايج آن تمام بازار و بازاريان و بلكه جامعه را متأثر پيامدهاي نامطلوب خود مي سازد.

گراني و تورم كالا و خدمات يكي از موضوعاتي است كه بيش از هر موضوع ديگر رنجش خاطر اقشار مختلف جامعه را به همراه داشته و بيشترين نفرين و ناسزا را براي مسببين آن به همراه دارد، اما اگر قرار باشد موضوع را واقع بينانه مورد بررسي قرار دهيم، بايد ببينيم چه ميزان از اين معضل بزرگ خواسته و چه ميزان از آن ناخواسته و براثر سهل انگاري ها صورت مي گيرد؟ چه كساني در بروز اين نابساماني ها نقش دارند؟ مهمترين عوامل تشديدكننده تورم و گراني كدامند؟ سهم ما در مقابله و متقابلاً تشديد اين ناهنجاري چيست؟ و در نهايت اينكه چگونه و با استفاده از چه ابزار و روشهايي مي توانيم آن را مهار نماييم؟

مهم ترين عوامل مؤثر در بروز تورم و گراني را مي توانيم در چند گروه يا سطح كلي به شرح ذيل دسته بندي نماييم.

الف- برخي از مهم ترين عوامل فراملي:

1- از آنجا كه كشورهاي مختلف جهان بخش قابل توجهي از نيازهاي خود را در تعامل با يكديگر و در جريان داد و ستدهاي تجاري تأمين مي نمايند، لذا بحران هاي اقتصادي رخ داده در غرب، يكي از عواملي است كه آثار و پيامدهاي منفي آن خواسته يا ناخواسته در وضعيت اقتصادي و مالي ساير كشورها رخ مي نماياند، اما قطعاً اين تأثيرات شامل همه موضوعات تجاري و اقتصادي نمي شود و بخصوص به علت استقلال نسبي اقتصاد جمهوري اسلامي ايران و نيز درآمد مستمر ناشي از فروش منابع نفتي، حداقل تأثير چنداني در بسياري از محصولات و خدمات ندارد.

2- تحريم و فشارهاي اقتصادي غرب و در رأس آنها آمريكا اگرچه به فرصت هايي تبديل شده اند كه در درازمدت از وابستگي ايران به ساير كشورها به شدت خواهد كاست، اما درحال حاضر در برخي از موضوعات بي تأثير نبوده و افزايش هزينه توليد برخي از محصولات را به همراه داشته است.

3- كاهش و افزايش جهاني قيمت نفت و گاز يا ارزهاي خارجي و طلا و همچنين فراز و فرودهاي بازار بورس كشورهاي شاخص نيز قطعا در كاهش يا افزايش تورم بي تأثير نيست و مي تواند در افزايش برخي محصولات استراتژيك موثر باشد.

4- ساير رخدادهاي جهاني مانند: بروز جنگ ها، انقلاب ها و ساير حوادث طبيعي و غيرطبيعي فراگير از ديگر عواملي به شمار مي روند كه مي توانند، هزينه هاي مسير توليد تا مصرف را تحت تأثير خود قرار دهند.

5- نقش كارتل ها و تراست هاي خارجي و مافياي ثروت و قدرت جهاني نيز در بروز اين نابساماني ها و افزايش قيمت گاه و بي گاه برخي از محصولات كاملا مشهود و انكارناپذير است.
اما همان گونه كه قبلا نيز اشاره شد، با توجه به استقلال نسبي اقتصاد ايران از بازار پول و سرمايه خارجي، تأثيرات رخدادهاي خارجي در مورد كشور ما در حدي نيست كه همه موضوعات در همه صنوف را تحت تأثير آثار تورمي خود قرار دهد.

ب- برخي از مهم ترين عوامل ملي و داخلي:

1- نحوه اقدام و عملكرد سيستم هاي دولتي در بخش هاي مختلف قانونگذاري، برنامه ريزي، كنترل و نظارت، اجرا و درنهايت برخورد و مجازات يكي از مهمترين عوامل تأثيرگذار در بهبود يا ضعف نظام اقتصادي به شمار مي رود.

2- صاحبان سرمايه، توليدكنندگان بخش خصوصي، تأمين كنندگان و توزيع كنندگان و واسطه ها بخصوص در مواردي كه انحصار توليد يا ارائه خدمات يا كالايي را در اختيار داشته و از خصلت ها و ارزش هاي ديني و اجتماعي تهي باشند، نيز مي توانند بحران ها را تشديد نمايند.

3- فروشندگان و عرضه كنندگاني كه فقط به تأمين منافع خود چشم دوخته و مصالح و منافع كشور و جامعه را فداي خواسته هاي نامشروع خود مي نمايند، از ديگر عوامل بروز بحران هاي اقتصادي محسوب مي شوند.

4- رفتارهاي اقتصادي اقشار مختلف جامعه و بي تفاوتي آنها نسبت به تخلفات مالي و اقتصادي از يك سو و متقابلا رفتار منطقي و معقول آنها هنگام بروز بحران ها بخصوص در بحران هاي كاذب مي تواند نقش اساسي در ثبات يا عدم ثبات وضعيت بازار داشته باشد.

5- بروز حوادث و رخدادهاي طبيعي و غيرطبيعي حادث شده در داخل يك كشور نيز، از عواملي محسوب مي شوند كه مي توانند تأثير قابل توجهي بر افزايش قيمت ها داشته باشند، به عبارت ديگر آسيب پذيري طبيعي و يا ضعف امنيت در ابعاد مختلف اعم از اينكه قابل كنترل و يا غيرقابل كنترل باشد، مي تواند به تورم و گراني منجر شود.

6- امنيت ناپايدار و نيز ركود محيط كسب و كار و فراهم نبودن فرصتهاي لازم براي ايجاد اشتغال و افزايش توليد، از ديگر عواملي هستند كه در افزايش تورم نقش مستقيم دارند.

رفتارهاي تشديد كننده تورم و گراني
اگر چه در حال حاضر تأثير برخي از عوامل مذكور در بروز آشفتگي هاي اقتصادي انكارناپذير است، اما بايد به ياد داشته باشيم كه با توجه به ضعفهاي موجود و از سوي ديگر ظرفيتهاي مغفول قابل مديريت در كشور، تأثير نامطلوب عوامل داخلي به مراتب بيشتر از ساير عوامل است، زيرا گاهي بعضي از ما انسانها در كشاكش زندگي روزمره چنان در ماديات زندگي غرق و گرفتار خودخواهي، فرصت طلبي، زياده خواهي و توهمات دروني خويش مي شويم كه به كلي رحمانيت منشاء رزق و روزي را به فراموشي مي سپاريم و با اينكه مي دانيم روزي دهنده كس ديگري است، به بهانه هاي واهي مانند؛ قحطي و بحرانهاي كاذبي كه عمدتا ساخته و پرداخته ذهن خود ما يا افراد فرصت طلب و سودجو است، با حرص و ولع، تمام توان خود را صرف كارهايي مي نماييم كه نه تنها در نهايت سودي براي ما ندارد، بلكه بارها طعم زيانبار آن را تجربه كرده ايم.

با اينكه مي دانيم ما نيز در بروز برخي ناهنجاريها بي نقش نبوده ايم، اما با ناديده انگاشتن رفتار و عملكرد خود، ياد گرفته ايم كه فقط ديگران را متهم به رفتار نادرست كنيم و با اين بهانه هيچ گاه حاضر نمي شويم در اصلاح امور پيشقدم شويم، در حالي كه بارها شاهد آثار وضعي همين رفتار نادرست و انتظار غلط بر زندگي خويشتن و خانواده خود بوده ايم.

توكل به خدا را فراموش مي كنيم و به همين دليل يكبار خانه و زندگي خود را با انبار كردن بنزيني كه نگران گران شدن آن هستيم به آتش مي كشيم و بار ديگر با شنيدن كمبود پياز و سيب زميني و خريد بيش از نياز آن، زمينه فساد نعمات الهي را فراهم مي سازيم، با اين حال تجارب قبلي را ناديده مي انگاريم و اين بار تمام سرمايه و دارايي داشته و نداشته خود را صرف خريد سكه و ارز مي كنيم و آنگاه كه با كاهش شديد قيمت جهاني آن مواجه مي شويم، هزاران ناسزا را نثار زمين و زمان مي كنيم و انگشت اتهام را به سوي اين و آن نشانه مي رويم، اما بار ديگر همچون كودكي نوپا تمام اين درسها را فراموش مي كنيم و خود را درگير مشكلي ديگر مي سازيم و فرصت ديگري را در اختيار زالوصفتان فرصت طلب قرار مي دهيم.

قيمت جهاني ارز و طلا افزايش مي يابد، بلافاصله بخش توليد و عرضه اين افزايش را بهانه قرار داده و قيمت هر كالا و خدمات خارجي و حتي داخلي مربوط يا نامربوط با ارز و طلا را افزايش مي دهند، اما اگر قيمت اين دو عامل كاهش پيدا كند هرگز حاضر نمي شوند كه قيمت طلا يا خدمات خود را كاهش دهند.

حمل و نقل هوايي تحريم مي شود، قيمت گوشت را گران مي كنند، نفت دستخوش نوسان قيمت مي شود، پياز و سيب زميني و گوجه كمياب مي شود، بورس فلان كشور سقوط مي كند، سكه و ارز كشور گرفتار بازار سياه مي شود، قيمت بنزين مقدار ناچيزي افزايش مي يابد، بلافاصله كرايه تمام تاكسي ها كه عمدتاً گاز سوز هم هستند، چند برابر مبلغ افزايش مي يابد و به تبع آن در اقدامي فراگير تمام عرضه كنندگان كالا و خدمات به خود اجازه مي دهند كه خود نيز چنين عمل كنند و در حاليكه مي دانيم زيان اين رفتار ناصواب و نامعقول بيش از سود آن است، اما اين مسابقه حماقت آميز همچنان ادامه مي يابد.

روشهاي مورد استفاده فرصت طلبان براي ايجاد اختلال در نظام اقتصادي كشور
قبل از پرداختن به اين موضوع بايد حساب انسانهاي فهيم و متوكلي را كه بدون نگراني از اين آشفته بازار، مسير زندگي را بي دغدغه كمبودهاي غيرواقعي طي مي كنند و نيز كساني كه به عنوان صاحبان سرمايه، دارايي خود را به طور منطقي و مشروع براي فعال سازي بخش توليد و خدمات كشور و كسب سود حلال بكار مي برند را از حساب ساده لوحان مرعوب، فرصت طلبان ناجوانمرد و سرمايه داران زالوصفتي كه به حرام خواري و كسب درآمدهاي غيرقانوني و غيرشرعي عادت كرده اند جدا نمود.

روشهاي مورد استفاده اين افراد براي همراهي با دشمن و يا مقابله با دولت و يا كسب سود بيشتر عبارتند از:

1-شايعه سازي و شايعه پراكني عمدي و كاذب براي سوءاستفاده از موقعيتهاي بحراني و حتي عادي
2-متشنج ساختن بازار ارز و طلا و بازار پول و سرمايه(بورس)
3-ايجاد اختلال در عرضه بموقع و منظم برخي كالاها در بازار
4-كم فروشي و يا احتكار و ايجاد كمبود كاذب در بازار
5- عرضه بيش از حد برخي از كالاها براي حذف رقبا يا ساير اهداف پنهان و آشكار مشابه

ترفندها و بهانه هاي مورد استفاده براي افزايش قيمتها
اگر براي افزايش قيمتها بهانه روشني نداشته باشند و يا مانعي بر سر راهشان ايجاد شده باشد، از غفلت نظام كنترلي و مجريان قانون سوءاستفاده نموده و با هزار ترفند ديگر مانند آنچه در ذيل آمده اهداف خود را دنبال مي كنند.

1-تغيير شكل ظاهري و يا كوچك نمودن حجم بسته بندي يا كاهش وزن و حجم محتواي آن.

2-افزودن برخي خدمات يا امكانات ساده و بي ارزش و غيرضروري و افزايش چند برابر قيمت آن بر كالا يا خدمات مورد نظر.

3-ناديده گرفتن برخي استانداردها و كاستن از كيفيت كل يا بخشي از اجزاي محصول و در گروهي از محصولات حذف برخي از قطعات يا امكانات.

4-گاهي نيز امور را به شكلي ترتيب مي دهند كه مبلغ مورد نظر را به هنگام مراجعه براي تعمير يا خدمات پس از فروش تحت عنوان هزينه حمل و نقل يا نصب و راه اندازي و امثال آن از مشتري اخذ نمايند.

5-در بسياري از موارد نيز كالا يا خدمات را به گونه اي در اختيار مشتري قرار مي دهند كه وي مجبور مي شود براي خريد لوازم و امكانات جانبي آن بيش از قيمت واقعي پرداخت نمايد.

6-در برخي صنايع و محصولات نيز قيمت را در حد قابل ملاحظه اي افزايش مي دهند و پس از مواجه شدن با فشار افكار عمومي يا ترس از اجراي قانون، بخشي از مبلغ افزايش يافته را كم و ظاهراً به نفع جامعه قيمت را كاهش مي دهند، در حالي كه عملا قيمت افزايش يافته است.

فرقي نمي كند كه عامل اين اتفاقات چه كساني باشند، از چه روشهايي استفاده مي كنند، يا تعدادشان چند نفر باشد. چه كارتلها و تراستهاي ايراني، كارخانه داران بي انصاف، مافياي قدرت، سلطان شكر و موز و امثال آن باشند، يا واسطه ها و دلالان مفت خور يا كاسبها و فروشندگان خرد و كلاعلل گراني و گرانفروشي

Image CAPTCHA
کد نمایش داده شده در تصویر روبرو را در کادر بالا وارد نمایید.